FORMY PRACY


Forma pracy to inaczej środek jakiego używamy, aby osiągnąć konkretny cel wychowawczy. Gdy mamy już temat naszej zbiórki, umiejscowiliśmy go w naszej harcerskiej rzeczywistości, możemy go przekazać na wiele sposobów. A zatem musimy dobrać do niego odpowiednie formy.

Przy doborze form pracy musimy pamiętać, że:
- Najpierw musimy znać cel wychowawczy, potem dobieramy do niego formę(nigdy zaś odwrotnie)
- Forma musi być zgodna z treścią tego, co chcemy przekazać. Na przykład jeśli chcemy nauczyć wyznaczania azymutu, to nie za pomocą gawędy czy listów, ale na grze terenowej itd.
- Forma musi być atrakcyjna dla harcerzy(dostosowana do ich wieku i zainteresowań)
- Najciekawszy zawsze będzie Twój własny pomysł, wymyślony przez Ciebie od początku do końca, lub udoskonalona(zmieniona) forma już wcześniej istniejąca.
- Formy dynamiczne powinny się przeplatać z formami statycznymi

Dobierając formy na zbiórkę, musimy także wziąć pod uwagę:
- Wiek harcerzy
- Staż harcerzy w drużynie, a tym samym ich rozwój harcerski i doświadczenie(tzn. dana forma może być atrakcyjna dla kogoś, kto jest drugi raz na zbiórce, natomiast "stary wyga" wynudzi się na niej śmiertelnie)
- Zainteresowania, hobby i wiedzę, jaka posiadają harcerze
- Ogólny poziom, jaki sobą reprezentują

To ty znasz najlepiej swoje dziewczyny i swoich chłopców, wiesz co będzie dla nich ciekawe i inspirujące, czym się zainteresują, a co nie zrobi na nich żadnego wrażenia.

Formy pracy dzielą się na kilka grup. Oto ich ogólna charakterystyka:

1. Formy terenowe
Nadają się do przeprowadzenia w plenerze, lepiej niż inne uczą błyskawicznego podejmowania decyzji, samodzielności działania, rozwijają spostrzegawczość, sprzyjają zdobywaniu wielu nowych umiejętności praktycznych, umożliwiają szeroki i bezpośredni kontakt ze środowiskiem, przyrodą, ludźmi. Pomagają kształtować aktywny stosunek harcerzy do środowiska.
Są to np.: zwiad, wycieczka, biwak, rajd, techniki harcerskie, harce, zlot, manewry, podchody, olimpiada, festyn.


2. Formy wydawnicze
Pomagają zachować i utrwalić to, co chcielibyśmy aby zostało na dłuższy czas w pamięci harcerzy.
Są to np.: czasopismo, komiks, śpiewnik, przewodnik, kronika


3. Formy audiowizulane
Istnieją różne możliwości korzystania z tej grupy form, jednak należą one do dość kosztownych. Twoi harcerze na pewno z przyjemnością obejrzą nakręcony przez siebie film, czy wysłuchają własnej audycji nagranej na kasecie.
Są to np.: film, fotografia, video, slajd, audycja, reportaż, wywiad

4. Formy zabawy intelektualnej-aktywność twórcza
Organizowanie, wykonywanie jak i sam udział wymaga od harcerza pewnego wysiłku intelektualnego. Wzięcie udziału w tych formach wymusza od uczestnika ujawnienia swoich wartości psycho-fizycznych i intelektualnych. Aktywność twórcza jest charakterystyczna dla każdego człowieka. Potrzeba tworzenia, systematycznie zaspokajana, rozwija się i stopniowo przekształca w ukierunkowane zainteresowania. Tworzenie jest wykorzystaniem posiadanych doświadczeń, przetworzeniem ich w nową jakość.
Są to np.: gry planszowe, konkurs, turniej, quiz, krzyżówka, sądy nad poglądami i wszelkie formy w których trzeba wykazać się, coś stworzyć(plastycznie, muzycznie itd.), w których wymagana jest wyobraźnia i nieszablonowość.

5. Formy operowania słowem
Zaliczamy do nich wszystkie formy, w których wykorzystywane jest posługiwanie się słowem mówionym. Przede wszystkim chodzi o umiejętne i precyzyjne formułowanie oraz wyrażanie myśli, poglądów, wrażeń i przeżyć.
Są to np.: gawęda, opowiadanie, montaż słowno-muzyczny, happening, inscenizacje i inne formy teatralne, kominek, wieczornica, wywiady, dyskusja, piosenki, pląsy.

6. Formy statyczne
Są to formy wymagające tylko zorganizowania i wykorzystania, bez potrzeby aktywnej prezentacji. Nie wymagają od harcerzy wysiłku fizycznego.
Są to np.: plakaty, miejsca pamięci, makiety, wystawy, plakietki, poczta harcerska, gazetka, apel, akademia.



ZASADY DOBORU FORM

- Forma musi być zgodna z treścią, która chcesz przekazać.

- Formy, które dobierasz, powinny być oryginalne.

- Korzystaj również z nowych form, które przynosi rozwój techniki i nauki(np.: wykorzystaj video, komputer, internet).

- Każda forma powinna mieć swoje tempo, unikaj dłużyzn.

- Wybrana przez Ciebie forma powinna zapewniać przeplatanie się różnych elementów aktywności(np.: słuchanie i mówienie, oglądanie i pokazywanie). W miarę możliwości postaraj się, aby zawierała ona elementy statyczne i dynamiczne.

- Wybrana forma powinna dać Ci możliwość stopniowania napięcia i wprowadzenia elementu kulminacyjnego zabawy.

- W doborze form wykorzystaj inspirujące Cię wydarzenia. Mogą to być na przykład informacje przekazane przez mass media, literatura i poezja, kroniki, filmy, muzyka oraz własne obserwacje.

- Wykorzystuj rekwizyty staraj się, aby wśród nich znalazły się rzeczy autentyczne(np. zdjęcia, nagrane wypowiedzi, wypożyczone stroje lub eksponaty) oraz elementy wykonane przez Ciebie(plansze, skrypty, listy itp.). Jeśli jest to potrzebne, do form dobierz odpowiedni podkład dźwiękowy i światło.

- Jeśli chcesz zapoznać harcerzy z wiedzą specjalistyczną lub ciekawym tematem zapraszaj fachowców. Pamiętaj, aby zawsze powiedzieć, czego od nich oczekujesz oraz ustalić z nimi dokładnie temat i przebieg spotkania.

- Dobierając formy np.: na zbiórki Rady Drużyny, pamiętaj, że powinny one:

- Ukazać harcerzom możliwie dużo różnorodnych form
- Być inspiracją dla zastępowych do pracy w ich zastępach
- Łączyć zajęcia na świeżym powietrzu i w budynku.



Sciągnij plik z opisanymi kilkudziesięcioma formami pracy!
 Plik RTF
harcerskie_formy_pracy.rtf - 29 KB