Zasady udzielania pierwszej pomocy


Pierwsze kroki
Sztuczne oddychanie usta-usta
Pozycja bezpieczna
Utonięcie
Krwotok
Zachłyśnięcie
Utrata świadomości
Szok
Porażenie prądem
Oparzenia
Zatrucia
Przechłodzenie
Wyczerpanie upałem
Odmrożenie
Ugryzienia i ukąszenia
Wstrząs anafilaktyczny

Wstęp

Przypadkowe urazy przeważnie nie są ciężkie i zwykle można je zwalczać za pomocą prostych technik udzielania pomocy. Każdy powinien być jednak przygotowany na możliwość zdarzenia się poważniejszego wypadku, wymagającego udzielenia niezbędnej pomocy przedlekarskiej, obejmującej nawet przywracanie oddechu i krążenia. Dlatego też sprawą zasadniczą jest dokładne i szybkie podjęcie koniecznych działań, co wymaga dobrej oceny sytuacji i zdrowego rozsądku. Na przykład: niewiele pożytku przyniesie ratowanie osoby porażonej prądem, jeżeli jego źródło nie zostanie wyłączone. Równie ważna jest wiedza na temat czynności, jakie należy podjąć. W każdej sytuacji celem udzielania pomocy jest ratowanie życia, zapobieganie pogorszeniu stanu osoby poszkodowanej i pomoc w przywróceniu jej do stanu normalnego. Zadaniem osoby udzielającej pomocy jest stwierdzenie - bez narażania własnego zdrowia i życia - co się właściwie stało, uspokojenie i opieka nad osobą poszkodowaną w celu zażegnania dalszego zagrożenia, opatrzenie obrażeń i zapewnienie transportu do domu lub szpitala. Wezwanie pogotowia bywa zwykle konieczne w razie trudności z oddychaniem, poważnych zaburzeń czynności serca, intensywnego krwotoku, utraty świadomości, rozległych oparzeń, wstrząsu lub zatrucia. We wszystkich tych okolicznościach niezbędne jest przewiezienie ofiary do szpitala. Im szerszy jest zakres posiadanej wiedzy, tym sprawniejsze i skuteczniejsze działanie w razie wypadku. Na kolejnych stronach znajdują się instrukcje dotyczące głównych technik udzielania pierwszej pomocy. Nie zdołają one zastąpić doświadczenia, jakie można zdobyć na specjalnych kursach, ale należy zapoznać się z nimi, aby, w razie konieczności, umieć postępować sprawnie i skutecznie.


Uzyskanie fachowej pomocy w nagłych wypadkach

Zwykle najskuteczniejszym sposobem zapewnienia osobie poszkodowanej fachowej pomocy jest odwiezienie jej do dyżurującej placówki medycznej lub na pogotowie. NIE NALEŻY próbować przewozić osoby poszkodowanej jeżeli:
  • istnieje prawdopodobieństwo urazu kręgosłupa i/lub nastąpił inny uraz, wymagający zastosowania noszy (np. złamanie nogi),
  • osoba poszkodowana wymaga nadzoru ze względu na utratę przytomności lub bardzo ciężki stan , a nie ma w  pobliżu innych osób, mogących sprawować opiekę.

    W takich wypadkach, lub jeśli nie dysponujemy środkiem transportu, należy niezwłocznie wezwać karetkę. W razie wątpliwości lub znacznej odległości miejsca wypadku od szpitala (stacji pogotowia), należy zasięgnąć porady najbliższego lekarza.Do góry
    Pierwsze kroki

    Jeśli osoba poszkodowana ucierpiała w wyniku poważnego wypadku, udziel pomocy według poniższych zasad. Jednocześnie ktoś inny powinien wezwać pomoc medyczną.
    1. Sprawdź oddech. W razie jego braku podejmij sztuczne oddychanie metodą usta-usta.
    2. Postaraj się zatamować intensywny krwotok.
    3. W razie utraty przytomności, ułóż osobę poszkodowaną w pozycji bezpiecznej.
    4. Opatrz rozległe oparzenia.
    5. Obserwuj, czy nie wystąpiły objawy wstrząsu i w razie potrzeby podejmij niezbędne działania. Do góry


    Sztuczne oddychanie usta-usta

    Zatrzymanie oddechu może nastąpić po wpadnięciu do wody, utracie świadomości, porażeniu prądem lub zażyciu trucizn. Jeśli ofiara jest nieprzytomna i wydaje się, że nie oddycha, najważniejsze jest przywrócenie oddechu za pomocą metody usta-usta zastosowaną przed przybyciem lekarza i przed opatrywaniem innych urazów. Wyjątkiem jest zachłyśnięcie (zob. Zachłyśnięcie). Metodę usta-usta można stosować wobec starszych dzieci, ale u niemowląt i małych dzieci należy stosować metody alternatywne, opisane poniżej.

    Przywracanie oddechu starszym dzieciom i dorosłym

    Przywracanie oddechu starszym dzieciom i dorosłym1. Ułóż ofiarę na sztywnym, twardym podłożu, twarzą ku górze. Podeprzyj kark i odchyl głowę ku tyłowi. Oczyść palcem jamę ustną, aby usunąć ewentualne przeszkody na drodze do tchawicy.



    2. Zatkaj nos ofiary i weź głęboki wdech, a następnie przyciśnij mocno usta do ust ofiary. Wdmuchnij mocno 4 razy powietrze do płuc ofiary.

    3. Kontynuuj pompowanie powietrza w odstępach pięciosekundowych. Po każdym wydechu odrywaj usta od ust ofiary, słuchając, jak powietrze uchodzi z jej płuc. Obserwuj ruch klatki piersiowej. Nie przerywaj stosowania sztucznego oddychania do nadejścia pomocy lub do momentu, kiedy ofiara jest już w stanie oddychać samodzielnie.


    Przywracanie oddechu niemowlętom i małym dzieciom

    Przywracanie oddechu niemowlętom i małym dzieciom1. Ułóż dziecko na plecach i oczyść jamę ustną, jak w p 1. powyżej.
    2. Podtrzymaj lekko czubek głowy dziecka ręką, weź głęboki wdech i przyciśnij usta do ust i nosa dziecka. Wdmuchaj delikatnie powietrze do jego płuc.
    3. Oderwij usta i obserwuj klatkę piersiową dziecka w trakcie uchodzenia powietrza z płuc. Powtarzaj sztuczne oddychanie co 2-3 sekundy aż do przybycia pomocy medycznej lub podjęcia przez dziecko samodzielnego oddychania.



    Sztuczne oddychanie usta-nos
    Uraz twarzy może uniemożliwić pompowanie powietrza przez usta ofiary. W takim wypadku należy ją położyć na plecach i szybko oczyścić jamę ustną i drogi oddechowe z ciał obcych. Odchyl głowę ofiary ku tyłowi, jak do oddychania metodą usta-usta. Nabierz głęboko powietrza i przyciśnij usta do nosa ofiary. Zamknij usta ofiary, podtrzymując jej podbródek. Wdmuchnij mocno powietrze do nosa. Unieś głowę i otwórz usta ofiary, obniżając jej podbródek, by umożliwić wydech. Powtarzaj w odstępach pięciosekundowych, jak przy sztucznym oddychaniu metodą usta-usta.Do góry

    Pozycja bezpieczna

    Pozycja bezpieczna jest właściwą pozycją dla osoby nieprzytomnej, umożliwiającą prawidłowe oddychanie i zapobiegającą zachłyśnięciu się lub zakrztuszeniu wymiocinami. Ułożenie kończyn zapewnia stabilne i wygodne położenie całego ciała. Ułóż ofiarę w tej pozycji, po upewnieniu się, że oddycha normalnie i po opatrzeniu widocznych urazów. NIE STOSUJ tej pozycji, jeśli podejrzewasz uraz pleców lub kręgosłupa.

    Pozycja bezpieczna

    1. Sprawdź, czy w jamie ustnej osoby nieprzytomnej nie ma ciał obcych lub np. sztucznej szczęki.
    2. Ułóż bliższe sobie przedramię ofiary wzdłuż jej ciała, podkładając dłoń pod udo.
    3. Przełóż drugie jej ramię w poprzek ciała dłonią ku sobie, a następnie odleglejszą od ciebie nogę nieco unieś i ułóż na drugiej, krzyżując na wysokości kostek lub kolan.
    4. Jedną ręką ochraniaj i podtrzymuj głowę ofiary. Drugą ręką uchwyć odzież na odleglejszym od siebie biodrze i szybkim ruchem przyciągnij ciało ku sobie, opierając o własne uda.
    5. Popraw położenie głowy ofiary, upewniając się, że powietrze nadal ma dostęp do płuc.
    6. Ułóż bliższe sobie ramię ofiary w wygodnej pozycji, podpierającej tułów, i podciągnij górną (bliższą sobie) nogę w kolanie, tak by zapewnić stabilność dolnej połowy ciała. Ostrożnie wyciągnij drugą rękę spod biodra ofiary w stronę bardziej odległą od siebie, uwalniając od ciężaru najpierw ramię. Ułóż ją dłonią ku górze, równolegle do ciała, zapobiegając odwróceniu się poszkodowanego na
    plecy.Do góry


  • | Wstęp | Pierwsze kroki | Sztuczne oddychanie usta-usta | Pozycja bezpieczna | Utonięcie | Krwotok | Zachłyśnięcie | Utrata świadomości | Szok | Porażenie prądem | Oparzenia | Zatrucia | Przechłodzenie | Wyczerpanie upałem | Odmrożenie | Ugryzienia i ukąszenia | Wstrząs anafilaktyczny



    Utonięcie

    UtonięciePrzy ratowaniu topielca należy jak najszybciej sprawdzić jego oddech. Jeśli nastąpiło jego zatrzymanie, podejmij niezwłocznie sztuczne oddychanie metodą usta-usta. Nie czekaj do chwili całkowitegp wyciągnięcia ofiary z wody, ani nie zaprzątaj sobie uwagi koniecznością usunięcia wody z płuc. Po przywróceniu oddychania i wyciągnięciu ofiary z wody, ułóż ją w pozycji bezpiecznej i dobrze okryj kocem lub odzieżą. Wezwij pomoc medyczną.Do góry

    Krwotok

    Krwotok z rozcięcia lub poważniejszego zranienia może być groźny i należy go szybko i zdecydowanie tamować. Krwotok należy uznać za niebezpieczny, jeśli:
  • krew gwałtownie tryska z rany,
  • oceniasz, że ofiara straciła ponad 250 ml krwi,
  • krwawienie nie ustaje po 5 minutach.

    Obfity krwotok
    Krwawienie z drobniejszych skaleczeń zwykle ustaje samo w krótkim czasie. W razie poważnego zranienia krew może wypływać jednak tak gwałtownie, że nie krzepnie przed wydostaniem się na zewnątrz. Głównym zadaniem jest zmniejszenie upływu krwi w celu wspomożenia jej krzepnięcia w ranie i zamknięcia uszkodzonych naczyń krwionośnych. Można to uzyskać, uciskając ranę zgodnie z podanymi niżej wskazówkami. Ogólna zasada, której należy przestrzegać, zaleca utrzymywanie w miarę możliwości miejsca zranienia powyżej poziomu serca. Nie próbuj oczyszczać poważnej rany wodą ani środkiem odkażającym. Natychmiast po udzieleniu pierwszej pomocy, wezwij pomoc specjalistyczną.

    Jak tamować intensywny krwotok
    1. Połóż ofiarę i unieś zranioną część ciała.
    2. Usuń z rany wszelkie łatwo dostępne obce ciała, np. odłamki szkła, ale nie wydłubuj niczego z głębi rany.
    3. Uciśnij ranę kompresem, ściągając jej ewentualnie poszarpane krawędzie. Jeśli w ranie tkwią jeszcze jakieś obce ciała, unikaj bezpośredniego ich uciskania.
    4. Utrzymuj ucisk rany, owijając kompres mocno bandażem lub pasami materiału.
    5. Jeśli kompres nasiąknie krwią, nie zdejmuj go. Połóż następny i obandażuj go mocno.

    Krwotok z nosa
    Krwotoki z nosa są zjawiskiem często spotykanym i mogą być wynikiem niewielkich urazów nosa.
    W razie krwawienia z nosa usiądź i pochyl się lekko do przodu. Zaciśnij palcami obie dziurki i przez około 10 minut oddychaj przez usta. Ucisk ten pozwoli na zakrzepnięcie krwi i zamknięcie uszkodzonego naczynia krwionośnego. Nie przeczyszczaj nosa przez kilka godzin po krwotoku, bo może to spowodować oderwanie skrzepu. Pomoc medyczna jest potrzebna, jeśli krwotok trwa ponad 20 minut lub podejrzewasz złamanie nosa, np. gdy krwotok nastąpił po silnym uderzeniu w nos. Pomocy należy szukać także, jeśli krwotok z nosa następuje po uderzeniu w inną część głowy: może on wówczas sygnalizować pęknięcie czaszki.

    Pomniejsze skaleczenia i otarcia skory

    Opatrywanie drobnych zranieńKrwotok z niewielkiego skaleczenia lub otarcia pomaga oczyścić ranę i zwykle zanika sam po kilku minutach. Przyciśnięcie na kilka minut czystego kompresu pomaga powstrzymać krwawienie. Po ustaniu krwawienia oczyść czystą gazą lub watą okolicę wokół rany, zaczynając od jej brzegów. Nie ma potrzeby oczyszczania samej rany. Małe skaleczenia, a nawet rozległe otarcia, goją się najszybciej, kiedy pozostają odkryte. Możesz ściągnąć brzegi rany paskami plastra chirurgicznego. Każde cięcie dłuższe niż 1 cm może jednak wymagać założenia szwów w celu zapobieżenia pozostawaniu blizny. Zasięgnij porady lekarza, jeśli wydaje ci się, że potrzebne jest zeszycie rany, jest ona zanieczyszczona, lub masz do czynienia z głęboką raną kłutą, np. po wbiciu gwoździa.

    Opatrywanie drobnych zranień

    Niewielkie zranienia goją się najlepiej odsłonięte1. Oczyść okolice rany, poczynając od jej brzegów. Zmieniając tampon waty przy każdym kolejnym ruchu. Wszelkie środki odkażające stosuj za pośrednictwem tamponu, nigdy bezpośrednio na ranę.
    2. Niewielkie zranienia goją się najlepiej odsłonięte. Jeśli jednak brzegi rany rozchodzą się, ściągnij je jednym lub dwoma paskami plastra chirurgiczngeo.



    Rany kłute
    Głębokie rany zadane brudnymi przedmiotami - jak np. zardzewiały gwóźdź albo pazury zwierzęcia - niosą ze sobą ryzyko zakażenia, ponieważ brud wnika głęboko do tkanek, a rana nie krwawi dość intensywnie, by go wypłukać. Jeśli po głębokim skaleczeniu lub odniesieniu rany kłutej występuje w kończynie drętwienie, mrowienie lub uczucie słabości, mogły ulec uszkodzeniu leżące głębiej nerwy lub ścięgna. W razie głębokiego zranienia zaleca się antybiotyki i zastrzyk przeciwtężcowy.Do góry


  • | Wstęp | Pierwsze kroki | Sztuczne oddychanie usta-usta | Pozycja bezpieczna | Utonięcie | Krwotok | Zachłyśnięcie | Utrata świadomości | Szok | Porażenie prądem | Oparzenia | Zatrucia | Przechłodzenie | Wyczerpanie upałem | Odmrożenie | Ugryzienia i ukąszenia | Wstrząs anafilaktyczny |



    Zachłyśnięcie

    Jeśli dziecko zachłyśnie się kawałkiem pożywienia lub innym przedmiotem, np. przypadkowo połkniętą małą zabawką, i nie jest w stanie go wykrztusić, należy podjąć działanie w celu niezwłocznego usunięcia przeszkody. Sposób postępowania zależy od wieku i wzrostu dziecka. Po udanym usunięciu przyczyny zachłyśnięcia należy niezwłocznie zasięgnąć porady lekarza. Dorosłym można pomóc stosując tzw. manewr Heimlicha, czyli ucisk jamy brzusznej, podobny do zabiegu wykonywanego w celu udzielenia pomocy starszym dzieciom.

    Niemowlęta (poniżej roku)
    Ułóż dziecko na swoim przedramieniu twarzą do dołu, podtrzymując dłonią jego klatkę piersiową. Nasadą drugiej dłoni wykonaj kilka zdecydowanych, ale niezbyt silnych uderzeń między łopatki.

    Małe dzieci (1-9 lat)
    Usiądź i ułóż sobie dziecko w poprzek ud twarzą ku dołowi. Wykonaj kilka zdecydowanych uderzeń nasadą dłoni między łopatki. Uważaj, aby uderzenia nie były zbyt mocne. Jeśli to nie spowoduje usunięcia przeszkody, powtórz operację.

    Dzieci starsze (powyżej 9 lat)
    1. W pozycji stojącej podtrzymaj dziecko w pasie od tyłu, przyciskając do jego brzucha jedną pięść, skierowaną kciukiem ku górze. Drugą ręką obejmij pięść i wykonuj rytmiczne ruchy uciskające poniżej żeber. Jeśli nie nastąpi poprawa, powtórz trzykrotnie serię ucisków.
    2. Jeśli po usunięciu przeszkody nie następuje przywrócenie oddechu, wykonaj sztuczne oddychanie metodą usta-usta.Do góry

    Utrata świadomości

    Utrata świadomości to nie tylko stan śpiączki, ale także senności i zaburzeń świadomości, w którym chory nie reaguje na obecność innych osób. Może być wynikiem uszkodzenia mózgu, utraty krwi, niedotlenienia, zmian chemicznych krwi lub przedawkowania niektórych leków. Główne zagrożenie polega na możliwości zablokowania górnych dróg oddechowych w wyniku zwiotczenia i zapadnięcia języka w głąb jamy ustnej lub niemożności odkrztuszania wymiocin albo innych substancji z głębi gardła. Przede wszystkim należy sprawdzić, czy osoba nieprzytomna oddycha. Jeśli nie, należy rozpocząć stosowanie sztucznego oddychania metoda usta-usta. Gdy ofiara oddycha, ale jej oddech jest głośny lub świszczący, sprawdź wnętrze jamy ustnej i gardła, czy nie ma tam jakichś przeszkód, utrudniających oddychanie. Zaraz po przywróceniu normalnego oddechu rozluźnij odzież wokół szyi i klatki piersiowej ofiary. Ułóż ją w pozycji bezpiecznej. W miarę możliwości, podłóż płaszcz lub koc w celu ograniczenia utraty ciepła i okryj chorego. Postaraj się nie pozostawiać go bez opieki do nadejścia pomocy medycznej.
    Uwaga: Jeśli utrata świadomości nastąpiła po upadku lub zderzeniu i możliwy jest uraz kręgosłupa, nie układaj ofiary w pozycji bezpiecznej, chyba że wymiotuje. W takich sytuacjach staraj się nie zginać kręgosłupa ofiary.Do góry

    Szok

    Szok jest to groźny dla życia stan, mogący być wynikiem Szokpoważnego urazu, znacznego upływu krwi, oparzeń lub ogólnej infekcji. Jego głównym przejawem jest gwałtowny spadek ciśnienia krwi. Można podejrzewać stan szoku, jeśli ofiara blednie i poci się, a także jest senna lub wykazuje zaburzenia świadomości wskutek urazu. Wymagana jest szybka pomoc lekarska. Nie należy podawać pokarmów ani napojów.

    Postępowanie z ofiarą szoku
    Jeśli ofiara wydaje się w stanie szoku, ułóż ją na plecach, unosząc lekko nogi. Rozluźnij jej ciasną odzież i dobrze okryj. Należy chorego uspokajać i dodawać mu otuchy.Do góry

    Porażenie prądem

    Silne porażenie prądem może pozbawić ofiarę przytomności i spowodować zatrzymanie oddechu, a także spowodować głębokie oparzenia w miejscach zetknięcia źródła prądu z ciałem i uszkodzenia wewnętrzne. Po porażeniu prądem należy zawsze zasięgnąć porady lekarza, nawet jeśli wydaje się, że ofiara odniosła tylko nieznaczne obrażenia.

    Co robić
    Przede wszystkim odłącz prąd lub zlikwiduj kontakt ofiary z jego źródłem. Nie staraj się odciągać ofiary z miejsca wypadku, bo też możesz ulec porażeniu. Użyj np. drewnianego kija od miotły w celu odsunięcia źródła prądu. Sprawdź oddech ofiary. W razie zatrzymania, podejmij natychmiast sztuczne oddychanie metodą usta-usta, które czasem trzeba wykonywać nawet przez pół godziny. Po przywróceniu oddechu ułóż ofiarę w pozycji bezpiecznej, opatrz oparzenia i wezwij pomoc medyczną.Do góry


    | Wstęp | Pierwsze kroki | Sztuczne oddychanie usta-usta | Pozycja bezpieczna | Utonięcie | Krwotok | Zachłyśnięcie | Utrata świadomości | Szok | Porażenie prądem | Oparzenia | Zatrucia | Przechłodzenie | Wyczerpanie upałem | Odmrożenie | Ugryzienia i ukąszenia | Wstrząs anafilaktyczny |



    Oparzenia

    Oparzenia mogą być wynikiem działania wysokiej temperatury (ogień, para lub gorące płyny), elektryczności lub żrących substancji chemicznych. W celu opatrzenia oparzeń należy przede wszystkim usunąć ich przyczynę, np. zdławić płomień. Oparzone okolice należy następnie jak najszybciej ochłodzić, zanurzając w zimnej wodzie lub polewając. Pod żadnym pozorem NIE NALEŻY stosować maści ani kremów, ani też przekłuwać pęcherzy. Po udzieleniu pierwszej pomocy, trzeba wezwać pogotowie, jeśli oparzenia są rozległe, skóra uszkodzona, pokryta pęcherzami lub zwęglona, albo gdy ofiara cierpi wskutek bólu. Nawet niewielkie oparzenia twarzy lub rąk mogą pozostawić blizny, należy więc zawsze niezwłocznie zwrócić się o pomoc do lekarza.

    Drobne oparzenia

    Opatrywanie oparzeńDrobne oparzenia można bezpiecznie leczyć w warunkach domowych, nawet jeśli spowodowały zaczerwienienie skóry lub powstanie pęcherzy, pod warunkiem, że uszkodzeniu uległa tylko zewnętrzna warstwa skóry na niewielkim obszarze. Oparzenia słoneczne zwykle są traktowane właśnie jako uraz tego typu. Oparzenia powierzchniowe są bardzo bolesne, należy więc najpierw ochłodzić sparzony obszar w celu zmniejszenia bólu. Jeśli jest to możliwe, zanurz poparzoną część ciała w zimnej wodzie i lub trzymaj pod kranem przez co najmniej 10 minut albo do momentu zelżenia bólu. Jeśli utworzą się pęcherze, nie przekłuwaj ich. Jeżeli wystąpiły w miejscach, gdzie skóra może ulec otarciu, okryj je kompresem. Nie smaruj oparzeń maścią, kremem ani tłuszczem. Wyjątkiem są lekkie oparzenia słoneczne, łagodzone często mieszaniną tlenku cynku i wody wapiennej.


    Opatrywanie oparzeń


    Opatrywanie oparzeń1. Usuń części odzieży przesiąknięte gorącym tłuszczem, wrzątkiem lub substancją chemiczną, jeśli nie przywarły mocno do skóry. Sucha przepalona odzież zbytky może zostać.
    2. Zanurz oparzone miejsce do zimnej, w miarę możliwości bieżącej wody na co najmniej 10 minut. Jeśli oparzenie jest rozległe, okryj je czystym ręcznikiem, nasączonym zimną wodą.
    3. Po ochłodzeniu oparzenia okryj je czystą suchą gazą lub kompresem. Nie stosuj waty ani innych włóknistych materiałów opatrunkowych. Jeśli zabierasz oparzonego do szpitala, nie okrywaj oparzenia; każdy opatrunek trzeba będzie zdejmować, powodując nowy ból.
    4. Utrzymuj oparzoną kończynę w górze, a jeśli ofiara jest przytomna w czasie oczekiwania na pomoc medyczną, podawaj niewielkie ilości zimnej wody do picia.Do góry



    Zatrucia

    Przypadkowe zatrucie jest jednym z najczęstszych powodów udzielania pomocy w szpitalu, zwłaszcza dzieciom do 5 lat. O ile zatrucia u dorosłych bywają raczej wynikiem świadomego lub przypadkowego przedawkowania leków oraz spożycia grzybów, to dzieci ulegają im wskutek spożycia alkoholu, leków, domowych środków czystości lub chemikaliów, trujących roślin lub owoców. W niektórych wypadkach dziecko przyzna się do spożycia czegoś trującego, przeważnie jednak nie. Zatrucie należy podejrzewać, jeśli dziecko lub osoba dorosła nagle zaczyna wymiotować, staje się apatyczna lub roztargniona, traci przytomność albo jej oddech nagle gwałtownie się zmienia. Jeśli podejrzewasz możliwość spożycia trucizny, nawet gdy potencjalna ofiara w danym momencie wygląda normalnie, niezwłocznie zasięgnij porady specjalisty. Zatelefonuj do lekarza lub dyżurującego szpitala. Należy udzielić następujących informacji:
  • co zostało połknięte.
  • jaka ilość danej substancji została spożyta (w razie spożycia leku - liczba tabletek).
  • kiedy to się stało.
  • Odwożąc ofiarę do szpitala lub lekarza, weź ze sobą opakowania substancji, które mogą być potencjalną przyczyną zatrucia.

    Jeśli nie masz możliwości zasięgnięcia porady i skorzystania z pomocy w szpitalu, postępuj zgodnie z poniższymi zasadami.

    Substancje chemiczne (w tym domowe środki czystości, parafina, nafta, pasty i farby)
    1. Jeśli ofiara jest przytomna, podaj od razu szklankę wody.
    2. NIE PRÓBUJ wywoływać wymiotów, ale jeśli ofiara wymiotuje, ułóż ją w poprzek ud z twarzą ku dołowi w celu zapobieżenia zachłyśnięciu się chemikaliami zawartymi w wymiocinach. Osobie dorosłej przykryj głowę.
    3. Jeśli ofiara traci przytomność, ułóż ją w pozycji bezpiecznej, a w razie zatrzymania oddechu zastosuj sztuczne oddychanie metoda usta-usta.
    4. Jak najszybciej zapewnij ofierze pomoc medyczną.

    Leki, alkohol, trujące rośliny i owoce
    1. Jeśli ofiara jest przytomna, możesz spróbować wywołać wymioty (poniżej).
    2. Jeśli ofiara jest nieprzytomna, nie podawaj niczego doustnie. Ułóż ofiarę w pozycji bezpiecznej, a w razie zatrzymania oddechu zastosuj sztuczne oddychanie metodą usta-usta.
    3. Jak najszybciej zapewnij ofierze pomoc medyczną.

    Wywoływanie wymiotów
    Nie próbuj nigdy wywoływać wymiotów u osoby nieprzytomnej lub kogoś, kto połknął chemikalia, np. środki czystości, parafinę lub naftę (zob. poniżej). Nie wywołuj wymiotów podając słoną wodę lub wkładając palec do gardła ofiary. W celu wywołania wymiotów należy podać 3 łyżeczki do herbaty syropu z wymiotnicy i 2 szklanki wody lub innego płynu. Jeśli to nie spowoduje wymiotów w ciągu 20 minut, powtórz dawkę. W czasie wymiotów podtrzymuj ofierze głowę twarzą w dół w celu zapobieżenia zachłyśnięciu lub zakrztuszeniu wymiocinami.Do góry


  • | Wstęp | Pierwsze kroki | Sztuczne oddychanie usta-usta | Pozycja bezpieczna | Utonięcie | Krwotok | Zachłyśnięcie | Utrata świadomości | Szok | Porażenie prądem | Oparzenia | Zatrucia | Przechłodzenie | Wyczerpanie upałem | Odmrożenie | Ugryzienia i ukąszenia | Wstrząs anafilaktyczny



    Przechłodzenie

    Temperatura ciała jest w normalnych warunkach stała i wynosi około 37°C. W trakcie długotrwałego narażenia na działanie zimna, organizm może utracić więcej ciepła niż jest w stanie odtworzyć i temperatura ciała spada. Zjawisko to znane jest pod nazwą przechłodzenia. Małe dzieci i osoby starsze są na nie szczególnie podatne. Mogą utracić niebezpiecznie dużo energii cieplnej w warunkach, które nie wydają się niebezpieczne dla osoby dorosłej w młodym wieku. U ludzi sprawnych przechłodzenie pojawia się po długotrwałym wysiłku fizycznym w niskiej temperaturze i na wietrze. Spadek temperatury ciała powoduje stopniowe zwolnienie czynności fizjologicznych i umysłowych, aczkolwiek może to przebiegać w sposób niezauważalny. Ofiara przechłodzenia będzie coraz bardziej niezręczna, nierozważna i drażliwa, pojawią się zaburzenia koncentracji i mowy, senność. W końcu nastąpi utrata przytomności, zwolnienie i osłabienie oddechu oraz ustanie akcji serca. Przechłodzenie wymaga pilnej interwencji medycznej, ale przed nadejściem specjalistycznej pomocy można pomóc ofierze, stosując się do podanych niżej zaleceń. Jeśli ofiara jest nieprzytomna, ale oddycha regularnie, należy ułożyć ją w pozycji bezpiecznej.

    Postępowanie przy przechłodzeniu
    1. Jeśli ofiara jest nieprzytomna, natychmiast zastosuj sztuczne oddychanie metoda usta-usta.
    2. Po przywróceniu regularnego oddychania, zabezpiecz ofiarę przed chłodem, izolując ją także od chłodu podłoża. W pomieszczeniu zamkniętym zdejmij mokrą odzież i zmień ją na suchą i ciepłą lub otul ciepłymi kocami.
    3. Jeśli ofiara jest przytomna, podawaj niewielkie ilości ciepłych, słodkich płynów, ale nie podawaj alkoholu. Nie zanurzaj ofiary w gorącej kąpieli, zastosuj gorące suche okłady lub elektryczny koc.Do góry

    Wyczerpanie upałem

    Jeśli osoba nieprzyzwyczajona do bardzo wysokiej temperatury nie uzupełnia poziomu soli w organizmie i nie pije dużo płynów, wynikiem nadmiernego pocenia może być wyczerpanie upałem. Objawami są zmęczenie, bladość i wilgotność skóry, mdłości, zawroty głowy i omdlenia. Puls i częstotliwość oddechu ulegają przyspieszeniu, mogą pojawić się skurcze mięśniowe lub ból głowy. Bez podjęcia odpowiedniego działania wyczerpanie upałem może przekształcić się w poważniejszy stan zwany udarem, który zawsze wymaga interwencji medycznej.

    Postępowanie przy wyczerpaniu upałem
    1. Ułóż ofiarę w chłodnym, spokojnym miejscu, z lekko uniesionymi nogami.
    2. Rozluźnij ciasną odzież i podaj do picia roztwór wodny soli (1 łyżeczka na litr wody).Do góry

    Odmrożenie

    Jest to poważny stan, wymagający pilnej interwencji lekarza. Odmrożona skóra jest twarda, blada i niewrażliwa na ból, po ogrzaniu staje się czerwona i bolesna. Ofiarę odmrożenia należy jak najszybciej umieścić w ciepłym pomieszczeniu i wezwać pomoc lekarską. W czasie oczekiwania osłaniaj ofiarę od wiatru i podawaj gorące płyny. Okryj odmrożone części ciała dodatkową odzieżą lub kocami albo ogrzewaj je ciepłem własnego ciała. Twarz można okryć suchymi dłońmi w rękawicach, ręce należy włożyć pod pachy, stopy należy unieść. Nie stosuj bezpośredniego źródła ciepła ani nie trzyj odmrożonych miejsc. Zachęcaj ofiarę do poruszania odmrożonymi, ale już ogrzanymi częściami ciała.Do góry

    Ugryzienia i ukąszenia

    Większość ugryzień i ukąszeń przez zwierzęta i owady w naszej strefie klimatycznej nie jest groźna dla zdrowia. W innych obszarach geograficznych należy nauczyć się odróżniać jadowite zwierzęta i owady i zasięgnąć informacji na temat kuracji i antidotum. Sporadycznie może wystąpić reakcja uczuleniowa nawet na pozornie niewielkie ukąszenie. Wymaga to specjalnego trybu postępowania (zob. Wstrząs anafilaktyczny, poniżej).

    Ugryzienia zwierząt.
    W razie ukąszenia przez psa, kota, konia lub inne zwierzę, zasięgnij porady lekarza, ponieważ bez szybkiej interwencji większość ran może ulec zakażeniu. Potrzebny bywa zastrzyk przeciwtężcowy i/lub założenie szwów. Jeśli zostaniesz ukąszony przez zwierzę dziko żyjące, niezwłocznie zasięgnij porady lekarza; może zaistnieć konieczność zastosowania zastrzyków przeciw wściekliźnie.

    Ukąszenia węża.
    Jedynym jadowitym wężem w naszym kraju jest żmija. W większości wypadków ukąszenie nie jest bardzo niebezpieczne, ale może się takim okazać dla małego dziecka. W razie ukąszenia należy przemyć okolicę wokół rany, zażyć (lub podać) płynny paracetamol w celu zmniejszenia ewentualnego bólu i unikać wysiłku. Należy możliwie szybko skorzystać z fachowej pomocy medycznej.

    Ukłucia owadów.
    Ukłucia większości najpospolitszych owadów, np. komarów, powodują miejscowe swędzenie, zaczerwienienie skóry i obrzęk. W celu zmniejszenia dolegliwości należy stosować spirytus salicylowy lub roztwór mieszaninę tlenku cynku i wody wapiennej. W razie użądlenia przez pszczołę lub szerszenia należy najpierw spróbować usunąć żądło z rany, delikatnie wyciskając je paznokciem lub ostrzem noża. Należy obserwować, czy nie występują objawy wstrząsu anafilaktycznego (poniżej).

    Oparzenia przez meduzę.
    Rzadko bywają niebezpieczne, chociaż mogą powodować pieczenie i obrzęk. Mieszanina tlenku cynku i wody wapiennej lub krem antyhistaminowy najlepiej likwidują te objawy. Zetknięcie z egzotycznymi meduzami czasem wywołuje poważniejszą reakcję. U ofiary może wystąpić zatrzymanie oddechu i omdlenie. Usuń resztki, które przywarły do skóry, stosując do tego suchy piasek. Ułóż ofiarę w pozycji bezpiecznej i w oczekiwaniu na pomoc okryj kocem.Do góry

    Wstrząs anafilaktyczny

    W rzadkich wypadkach ofiara może być wyjątkowo wrażliwa na niektóre rodzaje ukąszeń lub ukłuć, zwykle jeśli już kiedyś od nich ucierpiała. Po ponownym ukąszeniu lub ukłuciu może pojawić się silna reakcja uczuleniowa znana jako wstrząs anafilaktyczny. Objawy mogą obejmować trudności w oddychaniu w wyniku zwężenia dróg oddechowych i/lub wszelkie objawy szoku. W razie wystąpienia takich objawów po ukąszeniu, postępuj jak w wypadku szoku i niezwłocznie wezwij pomoc medyczną.Do góry


    | Wstęp | Pierwsze kroki | Sztuczne oddychanie usta-usta | Pozycja bezpieczna | Utonięcie | Krwotok | Zachłyśnięcie | Utrata świadomości | Szok | Porażenie prądem | Oparzenia | Zatrucia | Przechłodzenie | Wyczerpanie upałem | Odmrożenie | Ugryzienia i ukąszenia | Wstrząs anafilaktyczny





     

    Źródło: The BMA Family Doctor Home Adviser (published in 1997)

    ©2001 Warszawa Publishing. www.medicentrum.pl